અય અલી (અ.સ.) તમારૂં મકામ કઅબા જેવું છે. લોકો તેની ઝિયારત માટે જાય છે, તે લોકો પાસે જતું નથી
પવિત્ર પયગમ્બર (સ.અ.વ.)ના ઝમાનામાં અમો મુનાફિકોઓને ઓળખી શકતા ન હતા સિવાય કે અલી (અ.સ.) પ્રત્યેના બુગ્ઝ અને આપ (અ.સ.) ના ફ્રરઝંદો પ્રત્યેના બુગ્ઝ થકી
અય અલી! તમે જન્નતમાં હશો અને તેના બંને છેડાઓના માલિક હશો
હું ઈલ્મનો ખઝાનો છું અને અલી (અ.સ.) તેની ચાવી. છે. જેને પણ ખઝાનો જોઈતો હોય તેણે તેની ચાવી તરફ જવું જોઈએ
પવિત્ર કુરઆનના અર્થઘટન (તફસીર)ની દ્રષ્ટીએ- શિયાઓ વિરુધ્ધ સલફી

પવિત્ર કુરઆનના અર્થઘટન (તફસીર)ની દ્રષ્ટીએ- શિયાઓ વિરુધ્ધ સલફી

એક ચર્ચા

વિરોધિઓ ખાસ કરીને ઉગ્ર મુસલમાનો શિયાઓ પર આરોપ લગાડે છે કે તેઓ વિચિત્ર અને ન સમજાય તેવું કુરઆનનું અર્થઘટન કરે છે.તેઓ શિયાઓ ઉપર આરોપ લગાડે છે કેતેઓ કુરઆનની સમજુતી (તફસીર) અને અર્થઘટન(તાવીલ)માં એવો ફેરફાર કરે છે કે જાણે પ્રકાશિતદિવસને ઘોર અંધારી રાત્રી અને ઘોર અંધારી રાત્રીને પ્રકાશિતદિવસ કહે છે.

ટીકાકારો આ વાત પર કાએમ છે કે પવિત્ર કુરઆનનું અર્થઘટન શાબ્દિક જેમ છે તેમ જથવું જોઈએ.એવા અર્થઘટનની પરવાનગી નથી કેજે શાબ્દિક અર્થ કરતા અલગ હોય.

જવાબ

(૧)એક સામાન્ય પ્રત્યુત્તર

પવિત્ર કુરઆનના અર્થઘટનનો વિષય એટલો સરળ નથી કેજેવો શંકા કરનારાઓ દેખાડે છે.અગર આ વિષય એટલો સરળ હોત કે શાબ્દિક અર્થ લેવો અથવા ભાષાંતર તો પછી અલ્લાહ એ શામાટેપવિત્ર પયગંબર સ.અ.વ. ને મોકલ્યા?કુરઆન અને તેનો શાબ્દિક અર્થ મુસલમાન માટે કાફી હોત.

હકીકતમાં આઅમુક અજ્ઞાની (જાહિલ) અને પુર્વાગ્રહી સહાબીઓનોએવી ઈચ્છા હતી કે પયગંબર સ.અ.વના જલ્દીથી આ ફાની દુન્યા છોડીને ચાલ્યા જાય અને ખિલાફત તેઓના હાથમાં આવી જાય. તેથીતેઓએ પયગંબર સ.અ.વ.ને વસ્સિયત લખવાથી પણઅટકાવ્યા અને જાહેર કર્યું કે કુરઆન મુસલમાનો માટે કાફી છે.

શું તેઓ એ પવિત્ર કુરઆનની આ આયત પડી નથી કે જેમાં અલ્લાહ(સુ.વ.ત.) જાહેર કરે છે કે

  (હે રસૂલ) એજ તે (અલ્લાહ) છે કે જેણે તારા ઉપર આ કિતાબ ઉતારી છે જેની કેટલીક આયતો સાફ (સ્પષ્ટ અને એક અર્થી) છે અને એજ આયતો કિતાબનું મૂળ છે બીજી બહુઅર્થી છે; હવે  જે લોકોના અંતઃકરણોમાં અવળાઈ છે તેઓ તે (કિતાબ)માંની બહુઅર્થી આયતોને અનુસરે છે (અને તે કેવળ) ફિત્નો ફેલાવવાના હેતુથી, અને તેનો અર્થ (પોતાની) ઈચ્છા મુજબ કરવાના હેતુથી, જો કે તેનો (ખરો) અર્થ અલ્લાહના અને તેમના સિવાય કે જેઓ જ્ઞાનમાં પ્રવિણ છે અન્ય કોઈ જાણતું નથી; અને તે (પ્રવિણ લોકો) કહે છે કે અમે તેના પર ઈમાન લાવ્યા, દરેક (દાખલા તથા આજ્ઞાઓ) અમારા પરવરદિગાર તરફથી છે, અને બુદ્ધિશાળીઓ સિવાય અન્ય કોઈ બોધ ગ્રહણ કરતા નથી.

સ્પષ્ટપણે આ આયતઅને બીજી ઘણીબધી આયાતો સાબિત કરે છે કે પવિત્ર કુરઆનનો અર્થ સરળ અનેશાબ્દિક નથી. તે એવી આયાતોથી ભરપુર છે કેજે બહુઅર્થો ધરાવેછે અને તેને સમજવા માટેએ લોકો પાસેથીઇલ્મ લેવું જોઈએ કેજે સંપુર્ણપણેજ્ઞાનમાં ડૂબેલા હોય એટલે કે પયગંબર સ.અ.વ. અને તેમની પવિત્ર આલ.

બ આધુનિક સલફીઓના પિતા સાથે એક ચર્ચા

કુરઆનનના અર્થઘટનની બાબતેશિયા મુજ્તહીદ સય્યદ મોહસીન અલ હકીમ ર.અ.અને અબ્દુલ અઝીઝ ઇબ્ને બાઝ કેજે આધુનિક સલફીઓના પિતા કેહવાય છે તેમની વચ્ચે થયેલી એક  નાની ચર્ચા આ મુજબ છે.

એક હજ યાત્રા દરમ્યાન સય્યેદ મોહસીન અલ અહ્કીમ ર.અ નો મેળાપ થયો ઇબ્ને બાઝ સાથે.

ઇબ્ને બાઝતેમના વાસ્તવિક સ્વભાવ પ્રમાણે વાતશરુ કરે છે એ વાંધાથી કેજે મોહસીન અલ હકીમ ર.અ. અને બીજા અન્ય શિયાઓ સામે પણ હતો.

ઇબ્ને બાઝનો મુખ્ય તકરાર-

  • શું કામ શિયાઓ પવિત્ર કુરઆનનું જાહેરી અર્થ (શાબ્દિક અર્થ) લેતા નથીઅને તેના પર અમલ કરતા નથી?
  • શું કામ તમે કુરઆનનેતેનીસમજુતી અને અર્થઘટન સાથે ભેળવો છો?
  • શું કામ તમે દાવો કરો છો કે ઈમામ સાદિક અ.સ અને ઈમામ બાકીર અ.સ એ અર્થઘટનના બારામાં આવું કહ્યું?
  • આપણા માટેજરૂરી છે કે પવિત્ર કુરઆનના જાહેરને માનવું જોઈએ અને અર્થઘટનને દુર રાખવું જોઈએ.

સય્યેદમોહસીન અલ હકીમ અ.ર. એ જવાબ આપ્યો

આનો મતલબ એમ નથી કેઆપણેજાહેર અર્થનેજ લઈએ અનેતેની સમજુતી અને અર્થઘટન છોડી દઈએ.

પવિત્ર કુરઆન કહે છે –

“અને જ કોઈ આ જગત માં આંધળો રહ્યો તે અખેરત માં પણ આંધળો રેહશે અને રાહે રાસ્ત થી ભટકેલો રેહશે.”( સુરે બની ઇસરાઈલ ૭૨)

અગર તમે આ આયાતના જાહેર અર્થને સ્વીકારવા માંગતા હો તો અમને કોઈ વાંધો નથી.

ઇબ્ને બાઝ ચુપ થઇ ગયો અને એક શબ્દ પણ બોલી શક્યો નહિ કારણ કે તેઓ ખુદ પણ આંધળા હતા.

* ( મા સમેઅતો મિમ માં રઅયતો પેજ-૨૫)

શું આ એક સંયોગ છે કે ઘણા મુફ્તી દા.ત.ઇબ્ને બાઝ અને અઝીઝ આલ અલ શેખ કેજેઓશારીરિક તોઆંધળા છે સાથોસાથશાબ્દિક અને લાક્ષણિક રીતે પવિત્ર કુરઆનના અર્થઘટનમાં અને એહ્લેબય્તે અત્ત્હાર (અ.મુ.સ.)ની ભૂમિકા, તેની સમજુતી અને તફ્સીરમાં પણ.

 

 

પવિત્ર કુરઆનના અર્થઘટન (તફસીર)ની દ્રષ્ટીએ- શિયાઓ વિરુધ્ધ સલફી

એક ચર્ચા

વિરોધિઓ ખાસ કરીને ઉગ્ર મુસલમાનો શિયાઓ પર આરોપ લગાડે છે કે તેઓ વિચિત્ર અને ન સમજાય તેવું કુરઆનનું અર્થઘટન કરે છે.તેઓ શિયાઓ ઉપર આરોપ લગાડે છે કેતેઓ કુરઆનની સમજુતી (તફસીર) અને અર્થઘટન(તાવીલ)માં એવો ફેરફાર કરે છે કે જાણે પ્રકાશિતદિવસને ઘોર અંધારી રાત્રી અને ઘોર અંધારી રાત્રીને પ્રકાશિતદિવસ કહે છે.

ટીકાકારો આ વાત પર કાએમ છે કે પવિત્ર કુરઆનનું અર્થઘટન શાબ્દિક જેમ છે તેમ જથવું જોઈએ.એવા અર્થઘટનની પરવાનગી નથી કેજે શાબ્દિક અર્થ કરતા અલગ હોય.

જવાબ

(૧)એક સામાન્ય પ્રત્યુત્તર

પવિત્ર કુરઆનના અર્થઘટનનો વિષય એટલો સરળ નથી કેજેવો શંકા કરનારાઓ દેખાડે છે.અગર આ વિષય એટલો સરળ હોત કે શાબ્દિક અર્થ લેવો અથવા ભાષાંતર તો પછી અલ્લાહ એ શામાટેપવિત્ર પયગંબર સ.અ.વ. ને મોકલ્યા?કુરઆન અને તેનો શાબ્દિક અર્થ મુસલમાન માટે કાફી હોત.

હકીકતમાં આઅમુક અજ્ઞાની (જાહિલ) અને પુર્વાગ્રહી સહાબીઓનોએવી ઈચ્છા હતી કે પયગંબર સ.અ.વના જલ્દીથી આ ફાની દુન્યા છોડીને ચાલ્યા જાય અને ખિલાફત તેઓના હાથમાં આવી જાય. તેથીતેઓએ પયગંબર સ.અ.વ.ને વસ્સિયત લખવાથી પણઅટકાવ્યા અને જાહેર કર્યું કે કુરઆન મુસલમાનો માટે કાફી છે.

શું તેઓ એ પવિત્ર કુરઆનની આ આયત પડી નથી કે જેમાં અલ્લાહ(સુ.વ.ત.) જાહેર કરે છે કે

  (હે રસૂલ) એજ તે (અલ્લાહ) છે કે જેણે તારા ઉપર આ કિતાબ ઉતારી છે જેની કેટલીક આયતો સાફ (સ્પષ્ટ અને એક અર્થી) છે અને એજ આયતો કિતાબનું મૂળ છે બીજી બહુઅર્થી છે; હવે  જે લોકોના અંતઃકરણોમાં અવળાઈ છે તેઓ તે (કિતાબ)માંની બહુઅર્થી આયતોને અનુસરે છે (અને તે કેવળ) ફિત્નો ફેલાવવાના હેતુથી, અને તેનો અર્થ (પોતાની) ઈચ્છા મુજબ કરવાના હેતુથી, જો કે તેનો (ખરો) અર્થ અલ્લાહના અને તેમના સિવાય કે જેઓ જ્ઞાનમાં પ્રવિણ છે અન્ય કોઈ જાણતું નથી; અને તે (પ્રવિણ લોકો) કહે છે કે અમે તેના પર ઈમાન લાવ્યા, દરેક (દાખલા તથા આજ્ઞાઓ) અમારા પરવરદિગાર તરફથી છે, અને બુદ્ધિશાળીઓ સિવાય અન્ય કોઈ બોધ ગ્રહણ કરતા નથી.

સ્પષ્ટપણે આ આયતઅને બીજી ઘણીબધી આયાતો સાબિત કરે છે કે પવિત્ર કુરઆનનો અર્થ સરળ અનેશાબ્દિક નથી. તે એવી આયાતોથી ભરપુર છે કેજે બહુઅર્થો ધરાવેછે અને તેને સમજવા માટેએ લોકો પાસેથીઇલ્મ લેવું જોઈએ કેજે સંપુર્ણપણેજ્ઞાનમાં ડૂબેલા હોય એટલે કે પયગંબર સ.અ.વ. અને તેમની પવિત્ર આલ.

બ આધુનિક સલફીઓના પિતા સાથે એક ચર્ચા

કુરઆનનના અર્થઘટનની બાબતેશિયા મુજ્તહીદ સય્યદ મોહસીન અલ હકીમ ર.અ.અને અબ્દુલ અઝીઝ ઇબ્ને બાઝ કેજે આધુનિક સલફીઓના પિતા કેહવાય છે તેમની વચ્ચે થયેલી એક  નાની ચર્ચા આ મુજબ છે.

એક હજ યાત્રા દરમ્યાન સય્યેદ મોહસીન અલ અહ્કીમ ર.અ નો મેળાપ થયો ઇબ્ને બાઝ સાથે.

ઇબ્ને બાઝતેમના વાસ્તવિક સ્વભાવ પ્રમાણે વાતશરુ કરે છે એ વાંધાથી કેજે મોહસીન અલ હકીમ ર.અ. અને બીજા અન્ય શિયાઓ સામે પણ હતો.

ઇબ્ને બાઝનો મુખ્ય તકરાર-

  • શું કામ શિયાઓ પવિત્ર કુરઆનનું જાહેરી અર્થ (શાબ્દિક અર્થ) લેતા નથીઅને તેના પર અમલ કરતા નથી?
  • શું કામ તમે કુરઆનનેતેનીસમજુતી અને અર્થઘટન સાથે ભેળવો છો?
  • શું કામ તમે દાવો કરો છો કે ઈમામ સાદિક અ.સ અને ઈમામ બાકીર અ.સ એ અર્થઘટનના બારામાં આવું કહ્યું?
  • આપણા માટેજરૂરી છે કે પવિત્ર કુરઆનના જાહેરને માનવું જોઈએ અને અર્થઘટનને દુર રાખવું જોઈએ.

સય્યેદમોહસીન અલ હકીમ અ.ર. એ જવાબ આપ્યો

આનો મતલબ એમ નથી કેઆપણેજાહેર અર્થનેજ લઈએ અનેતેની સમજુતી અને અર્થઘટન છોડી દઈએ.

પવિત્ર કુરઆન કહે છે –

“અને જ કોઈ આ જગત માં આંધળો રહ્યો તે અખેરત માં પણ આંધળો રેહશે અને રાહે રાસ્ત થી ભટકેલો રેહશે.”( સુરે બની ઇસરાઈલ ૭૨)

અગર તમે આ આયાતના જાહેર અર્થને સ્વીકારવા માંગતા હો તો અમને કોઈ વાંધો નથી.

ઇબ્ને બાઝ ચુપ થઇ ગયો અને એક શબ્દ પણ બોલી શક્યો નહિ કારણ કે તેઓ ખુદ પણ આંધળા હતા.

* ( મા સમેઅતો મિમ માં રઅયતો પેજ-૨૫)

શું આ એક સંયોગ છે કે ઘણા મુફ્તી દા.ત.ઇબ્ને બાઝ અને અઝીઝ આલ અલ શેખ કેજેઓશારીરિક તોઆંધળા છે સાથોસાથશાબ્દિક અને લાક્ષણિક રીતે પવિત્ર કુરઆનના અર્થઘટનમાં અને એહ્લેબય્તે અત્ત્હાર (અ.મુ.સ.)ની ભૂમિકા, તેની સમજુતી અને તફ્સીરમાં પણ.